ვსხნით ასი წლის წინანდელ “ტუშონკას”, რომელიც სარდაფში სსრკ-ს დროიდან ინახებოდა

“ერთხელ აგარაკზე ზედმეტი ნივთებს ვიშორებდი და სრულიად შემთხვევით სარდაფში ტუშონკის ორი თუნუქის ქილა ვნახე. საინტერესოა ის, რომ ერთი ჯერ კიდევ 1976წელს იქნა გამოშვებული, მეორე კი თანამედროვე იყო – მხოლოდ რამოდენიმე წლის წინანდელი.” – წერს ირაკლი.

“ცნობისმოყვარეობამ გაიმარჯვა, გადავწყვიტე შიგთავსი გამომეკვლია. 40წლის წინანდელი ქილა გასაკვირად მარტივად გაიხსნა. იმ დროინდელი მეტალის ქილა საკმაოდ მყარი და ხარისხიანი იყო.”

“თვითონ ქილა გასაოცარი არომატის მქონე ტუშონკით ამოვსებული აღმოჩნდა. ცხიმი ძალიან ცოტა იყო, ზომიერად. ისე არა, როგორც ახლა ნახევარზე მეტი რომაა. არ შევშინდი – გავსინჯე. ტუშონკა არ გაფუჭებულა.”

“რაც შეეხება თანამედროვე ტუშონკას, ის საერთოდ არ ვარგოდა. გავხსენი – შიგნით რაღაც თხევადი და გაუგებარი დაცურავდა. ძაღლისთვის მიცემაც კი შემეშინდა, რომ რამე არ მოსვლოდა.”

“ნუ რატომაა ასე? აღარ იციან როგორ დაამზადონ ხარისხიანი პროდუქტები? კარგი ეტიკეტის გაკეთება კი გამოსდით, მკვეთრის, საინტერესოსი. აი გახსნი კიდე და შიგნით ვერც გაიგებ რა არის”, – აღშფოთდა მამაკაცი.

ამ ისტორიის გაცნობის შემდეგ რედაქციაში გადავწყვიტეთ, რომ ტუშონკის წარმოშობის ისტორიას გავცნობოდით. ასევე შევეცადეთ გაგვერკვია ბოლო ხანებში ხარისხიანი და გემრიელი ტუშონკა თუ რატომ გახდა იშვიათობა.

გემრიელი ტუშონკა

ჯერ კიდევ ძველ დროში ადამიანები ფიქრობდნენ თუ როგორ შეენახათ პროდუქტები ისე, რომ სამომავლოდ მათი გამოყენება შესაძლებელი იყოს. თუმცა ხორცის დაკონსერვების თანამედროვესთან მიახლოებული მეთოდი 1804წელს იქნა გამოგონებული ფრანგული კონდიტერის ნიკოლაი ფრანსუა აპერომის მიერ.

 

თავისი გამოგონებისთვის მან ნაპოლეონ ბონაპარტისაგან ღირსების ტიტული და დიდი ფულადი ჯილდოც მიიღო(თანამედროვე კურსით დაახლოებით 400ევრო). კონსერვების დახმარებით ფრანგმა მმართველმა შეძლო თავისი მრავალათასიანი არმიის გამოკვების პრობლემა მოეგვარებინა.

სხვათაშორის, შემდგომში ლუი პასტერი მოიფიქრებს პასტერიზირების ისეთ ტექნოლოგიას, რომელიც პირველად აპერის მიერ იქნა გამოყენებული: პროდუქტის 110-120გრადუსამდე გაცხელება ჰაერის მიწოდების გარეშე.

1820-ია წლებში კი კონსერვირებით ინგლისებები დაინტერესდნენ. უკვე 1826წელს ინგლისმა წარმოების პროცესი დაალაგა, მან კონსერვები თავისი ჯარის კვების რაციონში შეიტანა. იმ დროის “შეფუთვა” ბევრად უფრო გამძლე იყო, ვიდრე დღევანდელობაშია და იმისათვის, რომ ქილა გაეხსნათ, ჯარისკაცებს ჩაქუჩი სჭირდებოდათ.

რუსეთში პირველი კონსერვის მწარმოებელი ქარხანა 1870წელს გაჩნდა. პროდუქცია სწორედ რომ არმიის საჭიროებებზე იყო გათვლილი. ყველაზე მისაღებ საკვებად ძროხის ხორცის ტუშონკა ითვლებოდა, რომელიც თუნუქის ქილის საჭმელებში ყველაზე გემრილი იყო.

პირველ მსოფლიო ომის პერიოდში რუსული ქარხნები 5 სახეობის ტუშონკას აწარმოებდნენ. მთავარი შემკვეთი, რასაკვირველია, არმია იყო. მილიონიანი არმიისათვის მსგავსი სახის საკვები ნამდვილი გადარჩენა იყო.

“თვითგამთბობი ტუშონკა”

საინტერესოა, რომ ჯერ კიდევ 1897წელს ევგენი ფედოროვის მიერ გამოგონებული იქნა თვითგამთბობი კონსერვის ქილა. ასეთ ჭურჭელს ორმაგი ძირი ჰქონდა. ამოტრიალებისას სპეციალური რეზერვუარი წყლითა და ჩაუმქრალი ცაცხვით. ინგრედიენტების შერევისას საკმარისი რაოდენობის სითბო გამოიყოფებოდა.

ასეთი “თვითგამთბობი” გემრიელი ტუშონკა ფრონტზე მეტად გამოსადეგი იყო. საომარი მოქმედებების დროს ცეცხლის დანთება კვამლით უსაფრთო ნამდვილად არაა. თუმცა კონსტრუქციის სირთულის გამო, ჩვენში მსგავსი ქილების მასობრივი წარმოება არ დაუწყიათ. მაგრამ გერმანელები ამ გამოგონებით ისე აღფრთოვანდნენ, რომ შემდეგ საომარი კამპანიისთვის მსგავსი პროდუქციის წარმოება დაიწყეს.

რაც შეეხება საომარი დროის ტუშონკებს, მათი ხანგრძლივი ვარგისიანობის შესახებ, ერთი ისტორიის გახსენება გვმართებს. 1966წელს ხნიერმა კაცმა სახლში 1916წელს წარმოებული ტუშონკის ქილა მიიტანა.

აღმოჩნდა, რომ ბაბუამ ის ჯერ კიდე პირველი მსოფლიო ომის დროს მიიღო. მეცნიერებმა ანალიზი ჩაუტარეს და დაასკვნეს, რომ ხორცის გამოყენება საკვებად კვლავ შესაძლებელია, ამასთანავე ის მშვენირად შეინახა მიუხედავად იმისა, რომ მან ქილაში ნახევარი საუკუნე დაჰყო.

სსრკ-ს დაშლის შემდეგ სამხედრო საწყობებიდან ტუშონკები ამოყიდეს, შემდეგ კი ახალი პროდუქციის წარმოება დაიწყეს. თუმცა წარსულის სტანდარტებს ყურადღებას ახლა ცოტა თუ აქცევდა. ცბიერმა მწარმოებლებმა მალევე ისწავლეს თუ როგორ აერიდებინათ თავი პროდუქტის ხარისხის კონტროლისათვის, რათა გასაყიდად გაცილებით იაფფასიანი საქონელი გამოეტანათ, რომელიც მეტ შემოსავალს მოუტანდათ.

ჩვენ რა შეგვიძლია გავაკეთოთ, ჩვეულებრივმა მომხმარებლებმა? დავუჯეროთ მხოლოდ გამოცდილ მწარმოებლებს, რომლებსაც უკვე შეძლეს საკუთარი თავი კარგი მხრით წარმოეჩინათ. კიდევ შეგიძლიათ ტუშონკა თავადაც დაამზადოთ, მით უფრო მაშინ, როცა ეს არც ისე რთულია, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს.