როგორ ახერხებდნენ ძველ დროში სახლში სიგრილის შენარჩუნებას: ხრიკები, რომლებიც სიცხისგან დაგიცავთ

ცხელ დღეებში კონდიციონერის გარეშე ცხოვრება ვერ წარმოგვიდგენია, რომელიც ჩვენი კომფორტისთვის გაცვეთამდე მუშაობს. ამ საოცარი ტექნიკის ხელმისაწვდომი ვარიანტები ახლახანს გამოჩნდა, ამიტომ ჩნდება კითხვა: „როგორ ებრძოდნენ ჩვენი მშობლები, ბებიები და ბაბუები ცხელი ზაფხულის ექსტრემალურ პირობებს?“ Novate ეცდება გაარკვიოს, რა ხრიკებს იყენებდნენ ადრე სახლში სიგრილის შესანარჩუნებლად და რა შეგვიძლია გამოვიყენოთ ახლა.

ჩვენ, ყველა ზაფხულს მოუთმენლად ველოდებით, მაგრამ როგორც კი თერმომეტრის სვეტი ზევით იწევს, სიცხე და დახუთულობა გვაწუხებს. სამხრეთ მხარეს მცხოვრები ხალხი განსაკუთრებით იტანჯება, სადაც ჩრდილში ჰაერის ტემპერატურა 35 გრადუსზე მაღალია. თუ ამ გარემოებას ცხელ ასფალტს და გახურებულ ბეტონის კედლებს დავუმატებთ, ქალაქის პირობებში სიცხისგან გაქცევა კონდიციონერის გარეშე არარეალურია. სოფლებშიც უკეთესი მდგომარეობა არაა, განსაკუთრებით, ახალ აშენებულ სახლებში, რომელიც წინაპრების გათვლების გარეშეა აგებული. არქიტექტორებმა უხსოვარი დროიდან იცოდნენ, თუ სად დაედოთ მორები, როგორ მოეთავსებინათ და რომელი არქიტექტურული ელემენტები ხელს უწყობს ზამთარში გათბობას და ზაფხულში სიგრილეს.

ცხადია, ქვის სახლში ტემპერატურის რეჟიმი უფრო მუდმივი იქნება, ვიდრე ხის სახლში. ვისაც ზღვაზე ან ტურისტულ ბაზაზე ხის ქოხებში ან უკონდიციონერო სახლებში დაუსვენია, მშვენივრად იცის, როგორი ჯოჯოხეთური ტანჯვაა მზიან დღეს „ნომრის“ შიგნით გაჩერება.

აი, 100 წლის წინ აშენებულ ქოხში შესვლისას დღის განმავლობაში სიგრილით და სუფთა ჰაერით დატკბებით, თუნდაც კარი და ფანჯარა დახურული გქონდეთ. რაც ყველაზე საინტერესოა, ასეთ ქოხებს უბრალო გლეხები პრიმიტიული ინსტრუმენტებით აგებდნენ და არქიტექტორების და დიზაინერების გუნდების კომპიუტერული გათვლები არ სჭირდებოდათ. თუმცა ხრიკებს და თაობიდან თაობაზე გადაცემულ საუკუნოვან ტექნოლოგიებს იყენებდნენ.

იმის გასაგებად, თუ რატომ დგას ძველი, ხის სახლი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში დაზიანების გარეშე, ინარჩუნებს მთლიანობას და სუფთა ჰაერს, უნდა იცოდეთ, რით დაიწყოთ მშენებლობა. პირველ რიგში, სახლისთვის სინათლის მხარის გათვლით ადგილმდებარეობას ირჩევდნენ. თუ ნაკვეთზე მუხა, ცაცხვი ან წაბლი უკვე იზრდებოდა, სახლს მათ გარშემო, სამხრეთ მხარეს აშენებდნენ. თუ არა, პირველ რიგში, საჭირო ნერგებს რგავნენ. დიდი ხეების გვირგვინების ქვეშ ყველაზე ცხელ დღეებშიც ყოველთვის გრილა.

სახლის გამძლეობის მთავარი პირობა ხის მასალის სწორად შერჩევა და მისი საფუძვლიანად მომზადება იყო. შემდეგი ეტაპი: საძირკველი. ხშირად საერთოდ არ აკეთებდნენ, მაგრამ სწორი „ბალიშის“ შექმნა და ხიმინჯების ან ქვის „სკამის“ დაყენება აუცილებელი იყო. ასეთი ხრიკი გაფუჭებისგან იცავდა იატაკის საფარს (თუ აგებდნენ და მიწას არ ტოვებდნენ), ქვედა მორებს, პროდუქტების შენახვის სისტემას (იატაკქვეშა) და სიგრილეს უზრუნველყოფდა. იმ ადგილებში, სადაც წყალდიდობის რისკი იყო, სახლებს მაღალ ცოკოლზე აშენებდნენ, რაც დამატებით ვენტილაციას და საკმაოდ ფართო სარდაფს უზრუნველყოფდა.

მნიშვნელოვანი დეტალი: იატაკის და საძირკვლის სწორი ორგანიზაციის გარდა ბუნებრივ საიზოლაციო მასალების დაგებას ყურადღება ეთმობოდა. ძირითადად, ხავსს ან სელს იყენებდნენ, რომელიც ხეს ტენიანობისა და ლპობისგან იდეალურად იცავდა, ასევე ნაკლებად სასიამოვნო მწერებს გაჩენას აფერხებდა. თავად კარკასის ბუნებრივი მასალა და იზოლაცია სახლში სითბოს შენარჩუნებას და ხმის იზოლაციას შესანიშნავად უმკლავდებოდა.

თანამედროვე ადამიანისთვის შეიძლება უცნაური იყოს, მაგრამ „სოფლის კონდიციონერად“ ძველად ღუმელს იყენებდნენ. ის, ზამთარში გაგათბობთ, გემრიელი კერძის მომზადების საშუალებას მოგცემთ (ზაფხულშიც), ამასთან სიგრილეს ინარჩუნებს. ერთი შეხედვით შეუთავსებელია, მაგრამ ძველად იცოდნენ, რას აკეთებდნენ და როგორ გამოეყენებინათ აგურის ობიექტი, რომელიც მთელი სახლის მნიშვნელოვან ნაწილს იკავებდა.

თუ მას იატაკქვეშა ცივი მასალის ქვის საძირკვლის დიდი მოცულობის კუთხით განიხილავთ, გასაგებია, თუ როგორ ინარჩუნებდა სიგრილეს. თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ გლეხები ზაფხულშიც კერძებს ღუმელში ამზადებდნენ, რთულია მიხვდეთ, როგორ ახერხებდნენ კომფორტული მიკროკლიმატის შენარჩუნებას. აღმოჩნდა, რომ ამ შემთხვევისთვისაც ტექნოლოგიური ხრიკი არსებობს. თითოეულ ღუმელს ჰქონდა საზაფხულო საკვამლე სარქველების განსაკუთრებული მდებარეობით, რომელთა დახმარებით კვამლი გათბობის არხების გავლით გადიოდა და ღუმელის კედლები გახურებას ვერ ასწრებდა.

აი, ამაში იმალება მთავარი ხრიკი. საკვამლეს სისტემა სავენტილაციო შახტია, რომელიც იატაკიდან ჰაერს ხურავს და ზემოთ უშვებს. ეს ღუმელის მოწყობის მთავარი პრინციპია, რადგან თუ ჰაერს ქვედა დონეზე ღობე არ აქვს ცეცხლი არ დაიწვება. ასე მუშაობს ბუნებრივი კონდიციონერის სისტემაც. ცხელ რეგიონებში პატარა სახლებს ასე აგრილებენ, ხოლო გიგანტურ სახლებში კომფორტული ტემპერატურის შენარჩუნებას ახერხებენ, მართალია აქ, ღუმელს არ აკეთებენ, არამედ სპეციალურ ჭებს წყლით, მაგრამ ჰაერის შესასვლელი სისტემა და სავენტილაციო შახტი ამ პრინციპით არის მოწყობილი.

აღსანიშნავია, რომ ყველამ, ვინც მსგავს სახლებში ბავშვობიდან ცხოვრობს, იცის, როდის შეიძლება ფანჯრის გაღება და როდის დახურვა.

Novate–ს რჩევა: ნებისმიერ შენობაში ცხელ დღეებში სჯობს ფანჯრები დახუროთ, ღამით კი გააღოთ და გრილი ჰაერი შემოუშვათ. აი, ღუმელის არსებობის შემთხვევაში, ამის გაკეთებაც საჭირო არაა, რადგან სახლში ჰაერი ნესტიანი არასდროს იქნება. მეთოდი ქალაქის ბინებშიც დაგეხმარებათ, თუ ფანჯარა გამზირზე არ გადის. თუ დილა–საღამოს იატაკებს ცივი წყლით მოწმენთ და ოთახებში გაყინული წყლის ბოთლებს დადებთ (გვერდით შეგიძლიათ ვენტილატორი დადოთ), მაშინ დროებით სიცხეს მარტივად გადაიტანს კონდიციონერს მიჩვეული თანამედროვე ადამიანიც.